Back

ⓘ Ponolohiya




                                     

ⓘ Ponolohiya

Ang ponolohiya o palatunugan ay sangay ng lingguwistika na nag-aaral ng mga tunog o ponema ng isang wika, ang pagkukumpara ng mga ito sa mga tunog ng iba pang wika at ang sistema ng paggamit ng mga tunog na ito upang makabuo ng yunit ng tunog na may kahulugan.

                                     

1. Ponetiko at ponolohiya

Ang batayang yunit ng tunog na pinag-aaralan sa ponolohiya at ponetiko ay ang ponema o phoneme. Ito ay ang pinakamaliit na yunit ng tunog sa wika. Ang ponetiko ay ang pag-aaral ng mga tunog na posibleng likhain ng tao na matatagpuan sa lahat ng wika. Samakatwid, ito ay ang siyentipikong pag-aaral ng paglikha ng tao ng tunog na kanyang ginagamit sa wika, at kung paano ito tinutukoy ng tao mula sa iba pang mga tunog na hindi bahagi ng wika. Samantala, ang Phonology naman ay ang pag-aaral ng sistema ng paggamit ng tunog ng isang wika upang makalikha ito ng kahulugan. Sa madaling salita, ang Phonetics ay nakatuon sa pag-aaral ng imbentaryo ng mga tunog ng wika ng tao na nagmula sa mga pinagsama-samang set ng tunog ng lahat ng wika, at ang Phonology naman ay ang pag-aaral ng set ng tunog ng isang wika o ang pagkukumpara ng mga set ng tunog ng iba’t ibang-wika.

                                     

2. Morpoponemiko

Ang pagbabagong morpoponemiko ay ang anumang pagbabago sa karaniwang anyo ng isang morpema dahil sa impluwensiya ng kapaligiran nito.

Mga uri ng pagbabagong morpoponemiko sa wikang Filipino:

  • Asimilasyon - pagbabagong nagaganap sa n dahil sa impluwensiya ng ponemang kasunod nito.
  • Asimilasyong di ganap - pagbabago sa unang morpema
  • Halimbawa: pang + bansa = pambansa, sing + bait = simbait, mang + batas = mambabatas
  • Halimbawa: mang + tahi = manahi, pang + palo = pamalo, pang + takot = panakot
  • Asimilasyong ganap: pagbabago ng kapwa panlapi at salitang-ugat.
  • Pagpapalit ng ponema = kapag ang d ay nasa pagitan ng dalawang patinig kaya itoy pinapalitan ng ponemang "r".
  • Halimbawa: ma + damot = maramot, ma + dunong = marunong
  • Metatesis =-pagpapalit ng posisiyon ng panlaping "-in" kapag ang kasunod na ponema ay ang mga ponemang l, o y
  • Halimbawa: lipadin-nilipad, yakapin-niyakap
  • Halimbawa: takip + an = takpan, sara + han= sarhan, labahan = labhan, dalahin = dalhin
  • Pagkakaltas ng ponema - mayroong pagkakaltas o pagtatangal ng ponema.
  • Paglilipat-diin = kapag ang salitang-ugat ay nilalagyan ng panlapi, ito ay nagbabago kapag itoy nilalapitan.
  • Halimbawa: laro + an = laruan, dugo + an = duguan
                                     
  • pagsasaayos upang ang mga salita ay maging makabuluhang mga pangungusap ng ponolohiya o wastong pagbigkas ng semantika o kahulugan ng mga salita at parirala
  • 1998 sa batas 7 99 ng 29 Enero 1999. Ang Mirandes ay may natatanging ponolohiya morpolohiya at palaugnayan. May mga ugat ito sa lokal na Bulgar na Latin
  • ponema, ang pinakamaiigsing mga yunit ng tunog ng salita. Tinatawag na ponolohiya ponemiks ponemika, ponemika o ponematiks ponematiko, ponematika
  • Bantu. Bunga nito, ang wika ay naging iba kahit papaano, kadalasan sa ponolohiya mula sa wika ng Portugal at iba pang mga bansang nagsasalita ng wikang
  • Indo - Europeo at isa sa mga wikang nag - ugat sa Latin. Madaling maiaangkop ang ponolohiya ng Tagalog sa Kastila. Gayumpaman, ang mga sumusunod ay ang ilan sa mga
  • Sa palatuntunan, lalo na sa ponetika at ponolohiya ang schwa ibinabaybay rin na shwa ay isang tunog na gitnang patinig ng gitna ng tsart ng patinig
  • ang wikang Semitiko na gumagamit ng Alpabetong Latin. Mula sa kanyang ponolohiya dinadala ng Wikang Maltes ang pagkakapareho sa mga kaibahan ng Arabe
  • masusing pagsusuri sa teksto gamit ang mga sangay na linggwistika tulad ng ponolohiya morpolohiya atbp., maaring ipakita kung anong tipong istilo ang naipapaloob
  • dalubwika bilang isa sa mga pinakatapat na sistema ng pagsulat ayon sa ponolohiya na ginagamit sa mundo ngayon. Isang katanigan ng Hangul ay tila ginagaya
  • iba pa lingguwistikang Ingles kasama na ang pang - Ingles na ponetika, ponolohiya morpolohiya, semantika, pragmatika, lingguwistikang korpus, at estilistika
  • pantukoy sa pormal na kaurian ng Espanyol na ginagamit sa Espanya. Sa ponolohiya ang kapansin - pansing nagtatanging elemento ng Espanyol Peninsular, maliban

Users also searched:

ano ang morpolohiya, ano ang ponolohiya,

...
...
...